Feliks Nowowiejski

Feliks Nowowiejski (Wartenburg, 7 februari 1877 – Poznań, 23 januari 1946) was een Pools componist, muziekpedagoog, dirigent en orgelvirtuoos. Hij was het vijfde van de elf kinderen van het echtpaar Franciszek Nowowiejski en Katarzyna, geb. Falk.

Nowowiejski kreeg al op de kloosterschool Święta Lipka (1887-1893) lessen in piano, cello, hoorn, harmonie, maar vooral orgel. Hij werd in 1893 lid van de militaire muziekkapel van het Pruisische Grenadierregiment in Olsztyn en schreef werken voor orkest, harmonieorkest en amateurverenigingen. In 1898 won hij met zijn werk Unter der Friedensflagge een wedstrijd voor marscomposities: "The British Musician" in Londen.

Het daaraan verbonden prijsgeld maakte het hem mogelijk in 1898 gedurende zes maanden muziektheorie, contrapunt, compositie bij Ernest Eduard Taubert, orgel bij Adolf Stemler en cello aan het Julius Stern Konservatorium in Berlijn te studeren. Na zijn terugkomst was hij van 1898 tot 1900 organist aan de "Sint Jacobus Kathedraal" in Allenstein, nu: Olsztyn. Vervolgens studeerde hij in 1900 gedurende 3 maanden gregoriaans en polyfonie aan de Hoge school voor kerkmuziek te Regensburg. Zijn studies voltooide hij bij Max Bruch (compositie), Otto Dienel en Joseph Renner (orgel) aan de Königlich Staatliche Musikhochschule in Berlijn (1900-1906). Tegelijkertijd studeerde hij musicologie bij Max Friedlaender, Oskar Fleischer en Heinrich Bellermann en esthetiek bij Max Dessoir aan de "Friedrich-Wilhelms universiteit" in Berlijn.

Dankzij een studiebeurs (Meyerbeer-stipendium) kon hij van 1902 tot 1905 concertreizen door Europa, Azië en Afrika maken. In Europa bezocht hij Duitsland, Tsjechië, Oostenrijk, Italië, Frankrijk en België. Gedurende deze concertreizen kwam hij in contact met Antonín Dvořák, Gustav Mahler, Camille Saint-Saëns, Pietro Mascagni en Ruggero Leoncavallo.

Na zijn studie was hij muziekleraar, docent en koordirigent in Berlijn (1905-1909). Als componist en dirigent werkte hij samen met koren van Poolse emigranten en kreeg tevens veel informatie over de Poolse cultuur, traditie en liederen. Als muziekleraar en -docent was hij eveneens vanaf 1909 werkzaam in Poznań, Krakau en Warschau. In Krakau werd hij in 1914 directeur van de Krakowskiego Towarzystwa Muzycznego het muzikaal gezelschap. In Krakau en Poznań was hij een belangrijke persoon en organiseerde hij vele muzikale gebeurtenissen. Nowowiejski was in heel Polen als orgelvirtuoos en groot orgel-improvisator bekend en gaf vele concerten. Van 1920 tot 1927 doceerde hij aan de Ignacy Jan Paderewski Muziekacademie in Poznań. Hij was tevens dirigent van het orkest van dit conservatorium.

In 1935 werd hij onderscheiden met de Poolse Nationale prijs voor muziek (Państwową Nagrodę Muzyczną).

Nowowiejski was getrouwd met Elizabeth Mironov-Mirocką, met wie hij vijf kinderen had. De Muziekacademie Bydgoszcz is naar hem genoemd: Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy). Het symfonisch orkest van Olsztyn draagt eveneens zijn naam: Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej im. Felixa Nowowiejskiego w Olsztynie. In Poznań vond in 2010 voor het 4e keer de Międzynarodowy Konkurs Organowy im. Feliksa Nowowiejskiego plaats.

Hij schreef muziek voor alle genres. Naast zijn overbekend patriottisch lied Rota (Eed), dat oorspronkelijk de titel Grunwald droeg, verwierf hij internationale bekendheid vooral door zijn orgelwerken. Het bekendste van zijn oratoria is ongetwijfeld het Quo vadis, op.49 nr 3 met een uitvoeringstijd van meer dan 2 uur. Dit ging in 1909 in Amsterdam in première en beleefde alleen tot 1939 al 200 uitvoeringen.