Georg Forster

Georg Forster (Amberg, ca 1510 – Neurenberg, 12 november 1568) was een Duitse geneesheer, componist en uitgever van de vijfdelige liedverzameling Frische teutsche Liedlein (1539-1556).

Zijn jeugd bracht Forster vanaf 1521 door als leerling van de componist Lorenz Lemlin aan de Heidelbergse Hofkantorei. In 1531 schreef hij zich als student geneeskunde in aan de universiteit van Ingolstadt. In 1534 kreeg hij een studiebeurs om in Wittenberg te gaan studeren, waar hij Luther en Melanchton heeft leren kennen. Luther nam hem in zijn tafelgezelschap op en gaf hem compositieopdrachten. Na de voltooiing van zijn studies in 1539 beoefende Forster de geneeskunde eerst nog in Amberg en dan in Würzburg. In die tijd verschenen de eerste twee delen van zijn verzameling Frische teutsche Liedlein. In 1542 bracht Forster bovendien een bundel Würzburgse psalmen uit. Daarnaast kwam hij in Heidelberg als lijfarts in dienst van paltsgraaf Wolfgang, hertog van Zweibrücken en regent van de Oberpfalz. Hij vergezelde de vorst in 1542/43 op een lastige veldtocht tegen de hertog van Jülich in Vlaanderen. In 1544 ging Forster als lijfarts van abt Friedrich zu Hailsbronn naar Neurenberg, maar verliet die stad weer in 1545 voor Tübingen, om daar aan de universiteit te promoveren. In 1547 werd hij stadsarts in Neurenberg, waar hij in het huwelijk trad. Daar ook verscheen in 1549 het derde, en in 1556 het vierde en vijfde deel van de Liedlein. Samen met zijn Heidelbergse vrienden en collega’s had hij ook het voornemen een bloemlezing van geestelijke liederen samen te stellen; dit project werd evenwel niet meer verwezenlijkt.

Forsters verzameling meerstemmige wereldlijke liederen onderscheidt zich in de eerste plaats van andere uitgaven van zijn tijd (zoals het liederboek van Erhard Öglin uit 1521 en de liederboeken van Johann Ott uit 1534 en 1543) door haar omvang en haar representativiteit en, in de tweede plaats, doordat niet alleen de melodieën maar ook de tekst volledig werd afgedrukt (de andere gedrukte liederboeken van die tijd bevatten zelden meer dan een tekstincipit of enkel de eerste strofen). Forsters Frische teutsche Liedlein werden daarom een van de voornaamste gedrukte bronnen voor het repertoire van de Renaissance- of tenorliederen. Naast talrijke anonieme volksmelodieën en 'Evergreens' van componisten van de twee vorige generaties (zoals Heinrich Isaac en zijn leerling Ludwig Senfl of ook Arnold von Bruck) bevatten de vijf delen bovendien een aantal nieuwe composities van Forster zelf en van zijn Heidelbergse vrienden Jobst von Brandt, Paul Hofhaimer, Caspar Othmayr en Stefan Zirler.

In een tijd waarin de belangstelling voor Nederlandse liederen in het Heilige Roomse Rijk groot was nam Forster, weliswaar zonder vermelding van hun herkomst, drie Nederlandse liederen op in zijn tweede bundel kurtzweiliger guter frischer Teutscher Liedlein, met een licht verduitste spelling.