Jan Václav Antonín Stamic

Jan Václav Antonín Stamic (werd op 19 juni 1717 onder de naam Johann Wenzel Anton Stamitz ingeschreven in het geboorteregister van de Boheemse stad Deutsch Brod, later in het Tsjechisch letterlijk vertaald als Německý Brod, maar in 1950 weer veranderd in Havlíčkův Brod. Noemde zichzelf Johannes Stamitz. Stierf te Mannheim, Baden-Württemberg, 27 maart 1757). De namen Stainiz en Stamicz komen in de 18de eeuw ook voor, maar de Tsjechische naamgeving Stamic is van later datum. Johann Wenzel Stamitz was een Boheems componist en virtuoos violist. Als kapelmeester van het orkest aan het hof van de keurvorst van Mannheim beïnvloedde hij de overgang van de strenge polyfone muziekstijl van de late baroktijd tot de vloeiender speelwijze van de rococo-tijd, volgens de zogenaamde 'Mannheimer Schule', die zich van een orkestschool tot een school voor vroeg-klassieke componeerkunst ontwikkelde en uiteindelijk tot de Wiener Klassik.

De familie Stamitz stamt uit een muzikanten-familie, afkomstig uit Marburg an der Drau in de Oostenrijkse provincie Stiermarken, nu Maribor in Slovenië. Zijn vader Anton Ignaz Stamitz was organist en van hem kreeg Johann ook zijn eerste muziekles. Hij volgde het Jezuïeten-gymnasium te Iglau (Jihlava) in Bohemen en studeerde van 1734 tot 1735 aan de Karelsuniversiteit Praag filosofie en ook muziek. Op 12 februari 1742, toen in Frankfurt am Main Clemens August I (keurvorst van Keulen) zijn broer Karel Albrecht tot keizer Karel VII Albrecht kroonde, speelde Stamitz gedurende deze feestelijkheden solo-viool. De toekomstige keurvorst van de Palts Karel Theodoor van Beieren was zo onder indruk van Stamitz' spel dat hij hem bij zijn kroning als kamermusicus naar zijn hof in Mannheim riep.

In 1745 werd hij hofkapelmeester en maakte hij het orkest in heel Europa beroemd. Hij werd daarmee oprichter van de zogenoemde Mannheimer Schule, die grote invloed heeft gehad op de ontwikkeling van de symfonie en de manier van het orkestspel. Stamic gaf de symfonie een vierde deel in de vorm van het menuet; de blaasinstrumenten kregen in het orkest meer gewicht.

Stamitz huwde op 1 juli 1744 met Maria Antonia Lüneborn. Zij kregen vijf kinderen, van wie er twee al vroeg overleden. Naast de in 1745 geboren zoon Karl Philip (Karel Filip) (1745-1801) en de in 1750 geboren zoon Johann Anton (Jan Antonín Tadeáš Nepomuk) (1750-1796) hadden zij ook een dochter Maria Francisca.

De klarinet maakte sinds Stamitz deel uit van de hofmuziek. De befaamde violist Christian Cannabich (1731-1798) was onder Stamitz concertmeester van de Mannheimer hofkapel en werd na het overlijden van Stamitz diens opvolger. Ook Wolfgang Amadeus Mozart was zeer geïnteresseerd in de nieuwe orkeststijl en verbleef meerdere maanden in Mannheim om er kennis mee te maken. Een specifiek kenmerk is onder andere de zogenoemde Mannheimer Rakete, een snelle crescendo-uitbraak over stijgende noten.

In 1754 en 1755 ondernam hij een concertreis naar Parijs, waar hij met zijn orkeststijl ook veel bewondering oogstte. Op 8 september 1754 gaf hij ook een uitvoering op het befaamde Concert Spirituël.

In Mannheim is sinds 1907 een straat naar hem genoemd.