Leopold Antonín Koželuh

(Leopold) Jan Antonín Tomáš Koželuh (ook: Leopold Anton Ko(t)zeluch of ook: Koziluch, Koziluh, Koscheluch, Goscheloch) (Velvary bij Praag, Bohemen, 26 juni 1747 – Wenen, 7 mei 1818) was een Boheems componist, muziekpedagoog en pianist. Hij is een neef van de componist Jan Evangelista Antonín Koželuh. De pianiste Katharina Koželuh (1785-1858) was zijn dochter.

Jan Antonín Koželuh was de zoon van een schoenmaker Antonín Bartholomäus Koželuh. Zijn eerste muziekles kreeg hij in Velvary van Antonín Kubík, latere van zijn neef Jan Evangelista Antonín Koželuh en František Xaver Dušek. Hij ging naar het gymnasium te Praag en begon later met een studie rechten. Na enkele semesters brak hij zijn studie af en concentreerde hij zich uitsluitend op de muziek. Om verwisselingen met zijn neef te voorkomen, veranderde hij in 1774 zijn naam en heette hij voortaan Leopold (Antonín) Koželuh.

In 1771 debuteerde hij met een ballet aan het Nationaal Theater in Praag. Hierop volgden rond 25 werken voor dit ensemble in de volgende zeven jaren. In 1778 vertrok hij naar Wenen en werd vermoedelijk voor korte tijd een leerling van Johann Georg Albrechtsberger. Al spoedig werd Koželuh een gevierde pianist. Als opvolger van Georg Christoph Wagenseil werd hij aan het keizerlijke hof de leraar van aartshertogin Maria Elisabeth, de dochter van keizerin Maria Theresia van Oostenrijk.

Na het overlijden van Wolfgang Amadeus Mozart werd hij bij Frans I van Oostenrijk in 1792 kamer-kapelmeester en hof-componist. Bijzondere leerlingen, zoals de blinde pianiste Maria Theresia Paradis, gaf hij thuis privélessen.

Overtuigd van de ideeën van de vrijmetselaars werd hij in Wenen lid van de loges Zum Palmbaum en Zu den drei Adlern.

Al bij zijn leven werd hij in heel Europa gewaardeerd. In het "Wiener Jahrbuch" van 1796 is te lezen: Kozeluh ist im ganzen musikalischen Europa rühmlich bekannt. Zijn symfonieën werden door Joseph Haydn in Londen meerdere malen uitgevoerd. In zijn beste werken zijn al kenmerken van de muzikale taal van Ludwig van Beethoven en Franz Schubert te horen.

Als componist schreef hij rond 400 werken, waaronder rond 30 symfonieën, 22 concerten voor piano, 2 concerten voor klarinet, 24 sonates voor piano en viool, 63 trios met piano, 2 oratoria, negen cantates en verschillende kerkmuziek. Verder schreef hij 6 opera's en 6 balletten, maar die zijn met uitzondering van één opera spoorloos verdwenen.