Marianna von Martines

Marianna (Anna Catharina) von Martines (ook: Marianne Martines, Maria Anna Martines, Marianna (von) Martinez) (Wenen, 4 mei 1744 – aldaar, 13 december 1812) was een Oostenrijks componiste, muziekpedagoge, klaveciniste, zangeres en vertaalster. Haar vader Nicolò Martinez (1689-1764) was een uit Napels afkomstige ceremoniemeester van de Pauselijke nuntius in Wenen, die de Duitse Maria Theresia (1712-1775) gehuwd had. Marianna was het tweede van zes kinderen uit dit huwelijk. Waarschijnlijk heeft Marianna twaalf broers en zussen gehad, waarvan zeven al op jeugdige leeftijd overleden. Op 23 januari 1774 werden Marianna, haar zuster en vier broers door de Oostenrijkse keizerin Maria Theresia van Oostenrijk (1717-1780) in de erfelijke ridderstand opgenomen.

Zij was een van de belangrijkste vrouwelijke componisten in de Mozartperiode in Wenen. De hoge kwaliteit van haar muzikale werkzaamheden weerspiegelen zich in getuigenissen van toen, onder andere van de musicoloog Charles Burney. Verder werden zowel de door haar georganiseerde "academiën" alsook haar werken als muziekpedagoge hoog ingeschat.

Martines trad vroeg als componerend wonderkind op en haar door de dichter Pietro Metastasio gesteunde, diepgaande en uitgebreide opleiding maakte haar een veelzijdige muzikaal-literaire ontplooiing mogelijk. Zij trad als zangeres, componiste, klaveciniste en vertaalster naar voren. Martines' vader kwam als vriend van Metastasio in het Michaelerhuis en woonde aldaar als onderhuurder van de dichter. In haar eerste autobiografie noemde Martines maar liefst twee leraren: Joseph Haydn en Giuseppe Bonno. De andere leraren, Nicola Porpora en Johann Adolph Hasse, werden door haar niet genoemd. Pianoles kreeg zij vanaf 10-jarige leeftijd van Joseph Haydn. Haydn woonde ook in hetzelfde huis en zij kreeg iedere dag les, waarvoor de familie Martines Haydn de kost gaf. Al spoedig ontwikkelde Marianna Martines haar talent. Met behulp van haar vader en van de dichter Metastasio kwam Martines al vroeg in contact met belangrijke personen uit politiek, cultuur en maatschappij. Op uitnodiging van keizerin Maria Theresia van Oostenrijk (1717-1780) speelde zij regelmatig aan het hof. Ten minste een keer in de week gaf zij een muzikale soiree in het huis. Na de dood van Metastasio erfden Martines en haar zuster en de broers de nalatenschap van de dichter.

Als eerste vrouw werd zij in 1773 in de "Accademia Filarmonica di Bologna" opgenomen. Toen was deze opname een grote onderscheiding. In de jaren tussen 1780 en 1790 leidde zij een zangschool, die als voorloper-institutie van het Weense conservatorium gezien wordt.

Op 17-jarige leeftijd ging haar derde mis in 1761 in de Weense hofkerk Sint Michaël in première. Het is bekend dat de muziektheoreticus Padre Giovanni Battista Martini haar werken waardeerde. Haar sonates voor piano in E-majeur en A-majeur werden in 1760 in een anthologie van de muziekuitgever Johann Ulrich Hafner gepubliceerd. Het was een erkenning voor de kwaliteit van de composities. Het bekendste werk van Martines is ongetwijfeld het oratorium Isacco figura del redentore (1782) op een tekst van Pietro Metastasio, dat met veel succes in de Wiener Tonkünstler-Sozietät in première ging.

Op 13 december 1812 overleed Martines als gevolg van tuberculose, drie dagen na de dood van haar zuster Antonia, met wie zij jaren samengeleefd had.

De musicoloog Charles Burney schreef over Marianna Martines: