Paul Le Flem

Marie Paul Achille Auguste Le Flem (Radon, 18 maart 1881 – Tréguier, 31 juli 1984) was een Frans componist, muziekpedagoog, muziekcriticus en dirigent.

Le Flem werd in Normandië geboren, maar groeide op in een familie die Bretons sprak. Zijn basisopleiding kreeg hij aan het lyceum te Brest. Als scholier had hij een baan voor ogen als officier bij de Franse marine, maar hij had ook een grote belangstelling voor muziek. Zijn eerste lessen kreeg hij van Gustave David, de organist aan de kerk Saint-Louis te Brest en muziekleraar aan het lyceum en van Joseph Farigoul, dirigent van de Musique des Équipages de la Flotte.

Vervolgens studeerde Le Flem aan het Conservatoire l’enseignement de Lavignac onder andere als voorbereiding voor een filosofiediploma aan de Sorbonne in Parijs in 1902. Door de opleiding aan het conservatorium teleurgesteld en zonder financiële middelen ging hij van 1902 tot 1903 naar Moskou als muziekleraar. Aldaar werd hij met de populaire en klassieke Russische muziek vertrouwd. In 1904 kwam Le Flem terug naar Parijs en schreef zich in als student aan de Schola Cantorum de Paris. Aldaar studeerde hij compositie bij Vincent d'Indy, contrapunt bij Albert Roussel en gregoriaanse muziek bij Amédée Henri Gustave Noël Gastoué. Hij werd bevriend met medestudent Edgard Varèse.

Vervolgens werd hij docent aan dit conservatorium. Tot zijn leerlingen behoorde Erik Satie. In het interbellum had hij vele privéstudenten, onder wie André Jolivet.

Van 1924 tot 1925 was Le Flem dirigent van het koor van de Opéra-Comique in Parijs, en vervolgens tot 1939 van het koor Chanteurs de Saint-Gervais. Hij richtte verschillende koren op. Hij was van 1932 tot 1939 chef-redacteur van het magazine L'Instrumental en verzorgde vele radio-opnames met koren voor de radiostations Radio-PTT, Radio-Paris, Paris-Mondial en Radio Coloniale. Van 1906 tot 1960 was hij voor vele dagbladen muziekcriticus. Hij was getuige van de premières van een aantal grote 20e-eeuwse meesterwerken, van Pelléas et Mélisande van Claude Debussy via Pierrot Lunaire van Arnold Schönberg tot Amériques van Edgard Varèse.

Le Flem beschouwde zich zelf vooral als componist. Nog tijdens zijn lyceum-periode begon hij op 15-jarige leeftijd aan zijn eerste kleine werkjes, en op 94-jarige leeftijd werkte hij nog aan een serie van Préludes voor zangstem en orkest. Daarnaast schreef hij een serie stukken die beïnvloed waren door Bretagne. Samen met andere componisten was hij initiatiefnemer voor de Bretonse componistenfederatie (L’Association des compositeurs bretons) en in juli 1942 eveneens medeoprichter van de Bretonse kunstenaars- en artiestenbeweging Seiz Breur.