De Derde symfonie in d mineur van
Gustav Mahler is een zesdelig werk voor groot orkest en verscheidene vocale stemmen. Het is, na
Mahlers tweede symfonie, zijn tweede symfonie met vocale delen, en met een gemiddelde uitvoeringsduur van meer dan anderhalf uur zijn langste symfonie (en een van de allerlangste symfonieën in het standaardrepertoire). Door de financiële en artistieke druk die een uitvoering van het werk met zich meebrengt wordt het vrij zelden gespeeld; onder grote dirigenten geldt een uitvoering van deze symfonie als een meesterproef.
Het werk werd gecomponeerd tussen 1893 en 1896. Vanwege de ongekende proporties en bezetting werd het werk niet meteen in zijn geheel uitgevoerd. De eerste uitvoering betrof het tweede deel, dat in november 1896 in Berlijn in première ging onder leiding van Arthur Nikisch. In maart 1897 werden in Berlijn onder
Felix Weingartner het tweede, vijfde en zesde deel gespeeld. De première van de complete symfonie vond pas op 9 juni 1902 in Krefeld plaats, onder directie van Mahler zelf.
Mahler heeft aan zijn eerste vier symfonieën een programma toegevoegd, dat de luisteraar houvast moest bieden bij het interpreteren van het werk.
